Hac BİLGİLERİ

HACCIN FARZ OLMASI İÇİN SEKİZ ŞART VARDIR:

1. Müslüman olmak,
2. Bâliğ (buluğa ermiş) olmak,
3. Âkil (akıllı) olmak,
4. Hür (köle ve cariyelikten kurtulmuş) olmak,
5. Haccın farz olduğunu bilmek,
6. Hac vazifesini meşakkatsiz bir şekilde ifaya (yerine getirmeye) yetecek bir vakit bulmak,
7. Hacca gidip gelinceye kadar kendisi ve ailesi için yeterli miktar nafakaya sahip olmak,
8. Kendi hâline uygun nakil vasıtası ve yol masrafına yetecek parası bulunmak.

Bu şartlardan biri bulunmayınca hac farz olmaz.

HACCIN EDASININ FARZ OLMASI İÇİN BEŞ ŞART VARDIR:

1. Bizzat haccedebilecek bir vücut sıhhatı bulunmalıdır,
2. Hapis, zorla alıkonmak gibi hacca gitmeye engel olacak bir şey bulunmamalıdır,
3. Yol emniyeti (güvenliği) bulunmalıdır,
4. Mutedil (orta) bir yürüyüşle en az onsekiz saatlik bir yolculukta bulunacak bir kadının yanında, kocası veya müebbeden mahremi (asla evlenmesi caiz olmayan) bir erkek bulunmalıdır. Bu erkek, âkil, bâliğ veya mürâhık (bülûğ çağına yakın) olmalıdır.
5. Boşanmış veya kocası ölmüş bir kadının, iddeti (boşanmış ise, üç hayız müddeti, kocası ölmüş ise, dört ay on gün) geçmiş olmalıdır.

HACCIN VACİPLERİ:

1. İhrama, mîkattan veya bir sakınca yoksa daha önceden girmek,
2. Arafat'taki vakfeyi (duruşu), güneş batıncaya kadar uzatmak,
3. Müzdelife'de vakfe yapmak,
4. Safa ile Merve arasında yedi şavt sa'yetmek (yedi kere yürümek),
5. Tıraş olmak (şartlar yerine getirilince bir tıraştan sonra yapmak),
6. Mina'da şeytan taşlamak,
7. Halk veya taksir (başını kazıtmak veya kısaltmak),
8. Afakî (mîkat dışından gelenler) için, tavafı sader (denilen veda tavafı) yapmak,
9. Tavafa, Hacer-i Esved'den başlamak,
10. Tavafı sağdan yapmak,
11. Özrü yoksa tavafta yürümek,
12. Tavafta küçük ve büyük abdestsizlikten temiz bulunmak,
13. Setr-i avret (avret yerini örtmek, bu, erkekler için göbekle diz kapağı arası, kadın için eli ve yüzü müstesna bütün vücuddur),
14. Tavafın yedi şavtından üçü vacip, dördü farzdır,
15. Sa'ye Safa'dan başlamak,
16. Kârin (haccı kıran yapan) veya mütemetti' (haccı temettu' yapanlar) için kurban kesmesi,
17. Her tavaf (yedi şavt) dan sonra iki rekât namaz kılmak,
18. Remy ile halk (Şeytan taşlamakla, tıraş olmak), arasında tertibe riayet etmek (sırayı gözetmek) ki: Taş atmak, kurban kesmek, tıraş olmak,
19. Bayram günü kurban kesmek,
20. İşleri yerinde ve zamanında yapmak,
21. Ziyaret tavafını bayram günlerinde yapmak.

Bu vaciplerden biri terk edilirse dem (kurban) cezası lazım gelir.

HACCIN SÜNNETLERİ:

Tavafı kudüm (Mekkeye gelince Kâbe'yi tavaf etmek), Kudüm veya farz tavafında düşmana karşı çıkmış pehlivan gibi omuzlarını dürüstçe germek, Safa ile Merve arasında Mîleyin-i ahdar'eyn (iki yeşil direk) arasında koşmak, hususi günlerinde Mina'da yatmak, Mina'dan Arafata, güneş doğduktan sonra, Müzdelife'den Mina'ya, güneş doğmadan hareket etmek Terviye (Zilhiccenin sekizinci) günü sabah namazını kıldıktan sonra Mekke'den Minâ'ya hareket edip Minâ'da, Arefe günün sabah namazına kadar, hatta güneşin doğuşuna kadar beklemekten sonra, Arafata oradan yönelmek (bu da insanların ekserisi tarafından terkedilmiş sünnetlerdendir). Ve bunlardan maada daha bir takım müstehap ve edepler vardır ki, tafsilatı fıkıh kitaplarında mevcuttur.

HACCIN NEVİLERİ ALTIDIR:

1. Farz olan hac: Bu, şartlarını toplamış bir müslümanın, ömründe bir kere farz olan hacdır.
2. Vacip olan hac: Bu da, nezredilen (adanan) veya nafile olarak başlanılmışken bozululan hac kaza etmek üzere yapılan hacdır.
3. Nafile olan hac: Bu, kendisine farz olmamış bir kimsenin ömürde bir balık (fazlalık) suretiyle yaptığı hacdır.
4. Haccı ifrad: Umre yapılmaksızın yalnız başına yapılan bir niyet ile ifa olarak yapılan hacdır. Bunu yapana müfrid denir.
5. Haccı temettu': Hac mevsiminde, evvela umre için ihrama girip, umre yaptıktan sonra, aynı mevsimde yurdu dönmeden, tekrar ihrama girerek yapılan hacdır. Bunu yapana mütemetti' denir.
6. Haccı kıran: Bu da hac aylarından evvel veya hac ayları içinde mikattan evvel veya mikattan itibaren, umre ile arası bir niyet ve bir ihramla cemedilmiş (birleştirilmiş) yani hem umreye hem de hacca birlikte niyet edilip, bir ihram giyilmiş olan hacdır ki, umre yapıldıktan sonra ihramdan çıkmaksızın hac zamanı beklenip usulü dairesinde ifa edilir.

HACCIN RÜKÜNLERİ İKİDİR:

1. Arafatta vakfe: (Bir müddet durmaktır). Şöyle ki: Zilhiccenin dokuzuna rastlayan arefe gününün zeval (öğle) vaktinden, kurban bayramının ilk gününün fecirinin doğmasına (imsaka) kadar Arafatta vakfe bir dakika olsun durmak farzdır.
2. Tavaf-ı ziyaret: Arafatta vakfe (duruş)tan sonra, Kabe'yi Muazzama'yı ziyaret etmektir.

MİKAT:

Hac için, âfâktan (uzaklardan) gelenlerin ihrama girmelerine mahsus (ayrılmış) beş mevki (yer) vardır ki, bunlardan her birine mikat denir. Bu mevkilere gelmeden de ihrama girilebilir.

İHRAMIN YAPILMASI:

Hac için ihrama giren bir erkek, mikat denilen yere gelince, yıkanır veya abdest alır, beyaz iki parça izar (etek) giyer. Ayakları açık, ayakların çorapsız bulunduğu sırf güzel kokulu şeyler sürünür, başını örer. İki rekât ihram namazı kılar, ihrama niyet eder: "Ya Rabbi! Ben hac etmek istiyorum, onu bana kolay kıl ve onu benden kabul et." diye dua eder. Sonra, (Lebbeyk) diyerek telbiyede bulunur.

Artık zevcesiyle mücamaatta (karı kocalıkta) bulunamaz, onu öpüp okşayamaz, dikişli elbise giyemez, kokulu şeyler süremez, saçlarını, tırnaklarını kesemez, av hayvanlarını avlayamaz, yeşil ağaçları, otları kesemez, kötü sözler söyleyemez. Fakat yıkanabilir, para kesesi bağlayabilir.

UMRE:

Lugatta, ziyaret manasındadır. Şer'an; ihram, tavaf, sa'y, nihayet tıraş veya kısaltmadan ibaret hususi bir ziyarettir. Umre, küçük bir hac demektir. Şartı ihramdır, rükünleri tavaf ve sa'y'dir, vacibi de tıraş veya taksir (kısaltma)dır, demek ki, bunun haccın farkı, vakfe ve tıraş yapılmamasıdır ve sa'yin rükün olmasıdır.

Hükmen farklı da, hac farzdır umre farz değil nafile bir ibadettir. Maamafih bunun farz olduğunu söyleyenler de vardır. Umre, senenin tamamında (bütün sene boyunca) yapılabilir, ancak arefe, ve teşrik günleri yapılması mekruhtur.

HACCIN HİKMETİ

Haccın farziyetiyle ilgili hikmete gelince, o da şüphe yok ki, çok mühimdir. Bilindiği gibi hac, İslamiyet'in beş esasından biridir. Bir cihetten namaz gibi şahsen yapılan ve zekât gibi malî bir ibadettir, aynı zamanda cihat manasını da içine almıştır.